Tiroid Hastalıklarında İyot ve Selenyum

Rana Doğan · Diyetisyen · 8 Ekim 2026

Tiroid için neden iyot ve selenyum?

İyot ve selenyum, tiroid hormonlarının üretiminde ve işlevinde rol oynayan iki mikro besindir. İkisi için de “ne kadar fazlaysa o kadar iyi” yaklaşımı geçerli değildir: yetersizlik de aşırı alım da sorun yaratabilir. Bu yazıda öneri değerleri, besin kaynakları ve takviyelerde dikkat edilecek noktalar, bilimsel kaynaklar çerçevesinde özetleniyor.

İyot

İyot ne kadar gerekir?

NIH Diyet Takviyeleri Ofisi'ne göre yetişkinler için önerilen günlük iyot alımı 150 mikrogramdır; gebelik ve emzirme döneminde ihtiyaç daha yüksektir ve bu dönemlerde miktarı hekim belirler. Yetişkinler için tolere edilebilir üst sınır günde 1.100 mikrogramdır.

Besin kaynakları

İyot; deniz ürünleri, süt ve süt ürünleri, yumurta ve iyotlu tuzda bulunur. Besinlerdeki iyot miktarı, toprağın ve yetiştirme koşullarının iyot içeriğine göre değişebilir. Tuz kullanılıyorsa iyotlu olanı tercih etmek iyot alımına katkı sağlar; ancak Dünya Sağlık Örgütü toplam tuz tüketiminin günde 5 gramın altında tutulmasını önerir.

Fazla iyot da sorun olabilir

Bazı yosun (kelp) ürünleri ve takviyeler çok yüksek ve değişken miktarlarda iyot içerebilir. Aşırı iyot alımı, bazı kişilerde hem tiroid hormonu eksikliğine hem de fazlalığına yol açabilir; özellikle Hashimoto tiroiditi gibi otoimmün tiroid hastalığı olanlar bu konuda daha hassas olabilir. Bu nedenle iyot takviyesi ve yosun ürünleri hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır. American Thyroid Association (ATA) ayrıca, günde 500 mikrogramın üzerinde iyot içeren iyot veya yosun takviyelerinin alınmamasını önerir.

Selenyum

Ne kadar gerekir?

Yetişkinler için önerilen günlük selenyum alımı 55 mikrogramdır; tolere edilebilir üst sınır günde 400 mikrogramdır. Bu üst sınır gıda, içecek ve takviyelerden gelen toplam miktarı kapsar; Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) 2023'te yetişkinler için daha düşük bir üst sınır (255 mikrogram) belirlemiştir. Gebelikte ve emzirmede günlük öneri sırasıyla 60 ve 70 mikrogramdır. Çoğu kişi dengeli bir beslenmeyle bu ihtiyacı karşılayabilir.

Besin kaynakları

Selenyum; balık ve deniz ürünleri, tavuk, hindi, yumurta, süt ürünleri ve tam tahıllarda bulunur. Brezilya cevizi çok yüksek miktarda selenyum içerir; NIH verilerine göre tek bir ceviz yaklaşık 68–91 mikrogram sağlayabilir, bu nedenle birkaç adet bile üst sınırı aşabilir.

Aşırı alım

Uzun süreli yüksek selenyum alımı (selenozis); saç ve tırnak dökülmesi, sindirim şikâyetleri ve sinir sistemi belirtileriyle ilişkilendirilmiştir. Bu yüzden yüksek dozlu selenyum takviyeleri denetimsiz kullanılmamalıdır.

Hashimoto'da selenyum takviyesi: araştırmalar ne söylüyor?

Selenyum takviyesinin Hashimoto tiroiditinde faydalı olup olmadığı araştırılmıştır. 2013 tarihli bir Cochrane derlemesi, klinik faydaya dair kanıtın yetersiz olduğu sonucuna varmıştır. Sonraki bazı çalışmalarda tiroid antikor düzeylerinde değişiklik bildirilse de bu değişikliğin kişilerin sağlığı ve yaşam kalitesi açısından ne anlama geldiği ve uzun vadeli güvenliği net değildir. Bu nedenle rutin selenyum takviyesi önerilmemektedir; takviye gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Pratik öneriler

• İyot ve selenyum ihtiyacının büyük bölümü çeşitli ve dengeli bir beslenmeyle karşılanabilir.
• Takviye, yosun ürünü veya “tiroid destek” formülü kullanmadan önce hekiminize danışın.
• Takviyelerin etiketindeki mikrogram miktarına ve günlük üst sınıra dikkat edin.
• Gebelik ve emzirme dönemlerinde iyot ihtiyacı farklıdır; planınızı hekiminizle belirleyin.
• Levotiroksin kullanıyorsanız, takviyelerin ilaçla birlikte alınıp alınmayacağını eczacınıza sorun.

Önemli not

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Takviye kullanımınızı ve beslenme düzeninizi değiştirmeden önce hekiminize danışın.

Kaynaklar

1. NIH Office of Dietary Supplements. Iodine: Fact Sheet for Health Professionals.
2. NIH Office of Dietary Supplements. Selenium: Fact Sheet for Health Professionals.
3. American Thyroid Association. Statement on the Potential Risks of Excess Iodine Ingestion and Exposure. Thyroid. 2015;25(1):145–146.
4. van Zuuren EJ, Albusta AY, Fedorowicz Z, Carter B, Pijl H. Selenium supplementation for Hashimoto's thyroiditis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6):CD010223.
5. Jonklaas J, et al. Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism: Prepared by the American Thyroid Association Task Force on Thyroid Hormone Replacement. Thyroid. 2014;24(12):1670–1751.
6. World Health Organization. Salt reduction (fact sheet).
7. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031; 2022.

İlgili yazılar